Trong bối cảnh toàn cầu đang tăng cường nỗ lực hướng tới phát thải ròng bằng không (Net Zero), khu vực nhà ở gia đình đóng vai trò trọng yếu trong việc hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải. Nghiên cứu này tập trung phân tích vai trò chiến lược của hành vi người sử dụng trong tiêu thụ năng lượng hộ gia đình tại Việt Nam, một quốc gia đang trong giai đoạn đầu triển khai lộ trình Net Zero. Trong khi các giải pháp công nghệ và thiết kế vỏ bao che đã cải thiện hiệu suất năng lượng lý thuyết, thì sai lệch giữa mô phỏng và vận hành thực tế vẫn rất lớn, chủ yếu do chưa tích hợp đầy đủ yếu tố hành vi. Bài viết tổng hợp các lý thuyết hành vi (TPB, SPT), mô hình định lượng (stochastic, agent-based) và đối sánh kinh nghiệm quốc tế, từ đó xây dựng khung phân tích hành vi ba tầng phù hợp với bối cảnh đô thị Việt Nam. Kết quả cho thấy sự cần thiết của việc lồng ghép hành vi vào mô hình mô phỏng thiết kể, công cụ đánh giá hiệu suất, và đặc biệt là chính sách năng lượng quốc gia. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp hành vi tích hợp theo lộ trình ngắn hạn và dài hạn, phù hợp với các chương trình hành động đang được triển khai nhằm thúc đẩy tiết kiệm năng lượng, nâng cao hiệu quả sử dụng điện và hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng 0. Việc tích hợp hành vi không chỉ nâng cao độ chính xác của dự báo năng lượng, mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái hành vi - nền tảng cho chiến lược tăng trưởng xanh và phát triển đô thị bền vững.

Từ thời xa xưa, các tác phẩm nghệ thuật đã được trưng bày ở các không gian công cộng kiến trúc và đô thị, ngày nay đã trở nên không thể thiếu. Dựa vào phương pháp phân tích trường hợp không gian cụ thể, khảo sát lịch sử, và tổng hợp, nghiên cứu, kết quả cho thấy: Nghệ thuật công cộng không phải để lấp đầy các không gian trống của kiến trúc và đô thị mà có các mục đích riêng biệt. Chúng tạo ra giá trị thẩm mỹ kiến trúc và đô thị xác lập vị trí trọng điểm hoặc định diện nơi chốn, tạo nghĩa cho không gian công cộng; xây dựng hình ảnh kiến trúc và đô thị, thể hiện bản sắc cộng đồng. Các giá trị này đã tạo ra tác động đến công chúng và hình thành 7 lĩnh vực cấu thành nên tác phẩm nghệ thuật trong không gian công cộng: Gắn kết xã hội, kiến tạo nơi chốn, bảo tồn và quảng bá văn hóa, phục hồi và phát triển kinh tế, phát triển bền vững, sống tốt và nuôi dưỡng tinh thần, và sáng tạo đổi mới. Các tác động này làm nền tảng cho việc xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá nghệ thuật công cộng hiện hữu thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) và sự phát triển nghệ thuật công cộng của thành phố theo hướng sáng tạo và phát triển văn hóa bền vững trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa ở Việt Nam nói chung.

Kiến trúc nhà ở nông thôn (NONT) Việt Nam nói chung và nhà ở tại các làng nghề Hà Nội nói riêng đang chịu tác động mạnh mẽ từ quá trình đô thị hóa và phát triển nông thôn mới. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp truyền thống sang thương mại, dịch vụ và du lịch đã làm thay đổi đáng kể diện mạo kiến trúc và không gian sống của cư dân nông thôn. Trong đó, các làng nghề sinh vật cảnh (LNSVC) là loại hình đặc thù, vừa mang giá trị sản xuất vừa có giá trị cảnh quan và thẩm mỹ. Quá trình phát triển du lịch tại các làng nghề này dẫn đến những biến đổi đáng kể trong không gian kiến trúc, cảnh quan và làm gia tăng nhu cầu tổ chức lại mô hình nhà ở để đáp ứng đồng thời các chức năng: Sinh hoạt, sản xuất và đón tiếp khách du lịch. Bài viết nghiên cứu mô hình kiến trúc nhà ở kết hợp du lịch tại các LNSVC ở Hà Nội, nhằm hướng tới loại hình nhà ở đa chức năng, tiện nghi thích ứng với bối cảnh đô thị hóa và mục tiêu phát triển du lịch bền vững. Trên cơ sở khảo sát thực địa và phân tích, tổng hợp các tài liệu, nghiên cửu đề xuất mô hình lý thuyết và khung phân loại các loại hình nhà ở phục vụ du lịch, phù hợp với điều kiện đặc thù của các LNSVC Hà Nội.

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với các đô thị ven biển. Cam Ranh thuộc tỉnh Khánh Hòa là một đô thị biển có vịnh kín, sở hữu hạ tầng giao thông chiến lược như sân bay quốc tế và cảng biển, đồng thời chịu tác động rõ nét của mưa cực đoan, ngập lụt đô thị, thiếu hụt nước ngọt và suy giảm hệ sinh thái ven biển. Bài nghiên cứu tiếp cận Cam Ranh theo hướng thích ứng BĐKH, tập trung vào mô hình đô thị bọt biển trong khung hạ tầng xanh - nước, kết hợp với quản lý đô thị biển trong bối cảnh phát triển du lịch - logistics. Thông qua phương pháp nghiên cứu trường hợp, phân tích không gian và đề xuất mô hình quy hoạch tích hợp nhằm điều tiết nước mưa đô thị, phục hồi hệ sinh thái vịnh Cam Ranh và tổ chức không gian công cộng ven biển. Kết quả nghiên cứu làm rõ vai trò của đô thị bọt biển như một giải pháp nền tảng trong quy hoạch đô thị thích ứng BĐKH.

Trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ tại Việt Nam, các tòa nhà văn phòng đang có sự chuyển dịch rõ rệt về quy mô, mật độ và loại hình kiến trúc. Đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP. HCM, sự khan hiếm về quỹ đất dẫn đến các mô hình văn phòng dạng hành lang bên hay sân trong thấp tầng không còn đủ đáp ứng nhu cầu phát triển của doanh nghiệp. Sự chuyển dịch mô hình văn phòng nên phức hợp đã tạo ra những rào cản kỹ thuật trong việc tối ưu hóa tổ chức chiếu sáng trong không gian làm việc. Thông qua kết quả khảo sát và đo lường tại một số văn phòng điển hình tại Hà Nội chỉ ra 03 bất cập chính trong tổ chức chiếu sáng, bao gồm: (1) Chất lượng ánh sáng không đồng đều trong không gian; (2) Tồn tại các tác động tiêu cực về quang học trong chiếu sáng; (3) Việc kết hợp chiếu sáng tự nhiên và nhân tạo không đạt được hiệu quả. Từ đó, nghiên cứu thực trạng chiếu sáng tự nhiên là cơ sở đưa ra các giải pháp thiết kế kiến trúc và chiếu sáng trong nhà văn phòng trong bối cảnh hiện tại.